Cha mẹ đồng hành cùng trẻ bảo vệ cơ thể và an toàn của chính mình!

Xâm hại tình dục trẻ em là hành vi xâm phạm đến thân thể, sự an toàn, danh dự và quyền được bảo vệ của trẻ em. Trẻ em có thể bị xâm hại ở nhiều nơi, bởi người lạ hoặc người quen, thậm chí là người mà trẻ tin tưởng. Vì vậy, cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần chủ động trang bị cho trẻ kiến thức, kỹ năng phù hợp với lứa tuổi để trẻ biết cách bảo vệ bản thân và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

Mỗi trẻ em đều có quyền được tôn trọng cơ thể, được nói “KHÔNG” với những đụng chạm khiến trẻ không thoải mái và được người lớn bảo vệ.

1. Dạy trẻ hiểu và tôn trọng ranh giới cơ thể

Cha mẹ hãy giúp trẻ hiểu rằng cơ thể của con là của con. Không ai được tự ý đụng chạm vào cơ thể trẻ theo cách khiến trẻ sợ hãi, khó chịu hoặc không đồng ý.

Đặc biệt, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ nhận biết vùng riêng tư trên cơ thể, thường là những vùng được đồ bơi che kín. Trẻ cần biết:

Không ai được tự ý nhìn, chạm, sờ hoặc yêu cầu trẻ cho xem vùng riêng tư.

Trẻ cũng không được tự ý nhìn, chạm vào vùng riêng tư của người khác.

Nếu cần hỗ trợ về vệ sinh, chăm sóc sức khỏe hoặc khám chữa bệnh, người lớn cần giải thích cho trẻ và thực hiện phù hợp, an toàn, có sự giám sát của người chăm sóc.

Trẻ có quyền nói “KHÔNG” với những tiếp xúc cơ thể mà trẻ không mong muốn, kể cả với người quen hoặc người thân.

Hãy dạy trẻ: “Cơ thể của con thuộc về con và con có quyền bảo vệ cơ thể của mình.”

2. Dạy trẻ quy tắc giao tiếp an toàn.

Cha mẹ có thể sử dụng quy tắc 5 ngón tay như một cách đơn giản để trẻ ghi nhớ mức độ gần gũi trong giao tiếp. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng dù là ai, trẻ cũng có quyền từ chối những tiếp xúc cơ thể mà trẻ không mong muốn.

Ngón cái – Người thân gần gũi:

Là những người thân thiết trong gia đình như bố, mẹ, ông bà, anh chị em. Trẻ có thể thể hiện tình cảm bằng những hình thức phù hợp như ôm, hôn khi trẻ cảm thấy thoải mái và đồng ý.

Ngón trỏ – Người thân, thầy cô, bạn bè:

Có thể chào hỏi, bắt tay hoặc thể hiện tình cảm phù hợp. Trẻ không có nghĩa vụ phải ôm, hôn hoặc tiếp xúc cơ thể nếu trẻ không muốn. Nếu ai vượt hơn giới hạn này như ôm hôn con thì phải có bố mẹ, nếu không hãy nói KHÔNG.

Ngón giữa – Người quen:

Giữ khoảng cách phù hợp, chào hỏi và giao tiếp lịch sự; không tự ý tiếp xúc cơ thể khi trẻ không thoải mái.

Ngón áp út – Người mới gặp hoặc chưa thân quen:

Chỉ chào hỏi, không tự ý đi theo, nhận quà hoặc làm theo lời đề nghị khi chưa được cha mẹ/người chăm sóc đồng ý.

Ngón út – Người hoàn toàn xa lạ hoặc bất kỳ ai khiến trẻ cảm thấy không an toàn:

Không đi theo, không nhận quà, nói “KHÔNG”, nhanh chóng rời khỏi nơi đó, kêu cứu và tìm người lớn đáng tin cậy.

3. Dạy trẻ biết nói “KHÔNG” và rời khỏi tình huống không an toàn

Cha mẹ hãy tập cho trẻ nói rõ ràng, dứt khoát:

“Không! Cháu không thích!”

“Chú/cô không được chạm vào cháu!”

“Cháu sẽ gọi bố mẹ!”

Khi cảm thấy không an toàn, trẻ cần ghi nhớ:

Nói KHÔNG → Rời khỏi nơi đó → Chạy đến nơi an toàn → Kêu cứu → Báo ngay cho người lớn đáng tin cậy.

Không yêu cầu trẻ phải cố gắng chống trả nếu việc đó làm trẻ nguy hiểm hơn. Điều quan trọng nhất là giúp trẻ thoát khỏi tình huống nguy hiểm và tìm được người có thể giúp đỡ.

4. Dạy trẻ về giới tính và các vùng riêng tư trên cơ thể

Một trong những kỹ năng quan trọng giúp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em là trang bị cho trẻ những kiến thức phù hợp với lứa tuổi về giới tính, cơ thể và các vùng riêng tư trên cơ thể.

Nhiều trường hợp trẻ bị xâm hại nhưng do còn nhỏ, thiếu kiến thức và kỹ năng nên trẻ có thể không nhận biết được hành vi nào là không phù hợp, không an toàn hoặc cần phải báo cho người lớn. Vì vậy, cha mẹ cần chủ động trang bị cho trẻ những kiến thức cơ bản, phù hợp với lứa tuổi về giới tính, cơ thể và ranh giới cá nhân.

Cha mẹ hãy giúp trẻ hiểu và gọi đúng tên các bộ phận trên cơ thể, đồng thời giải thích rằng có những bộ phận là vùng riêng tư, thường là những vùng được đồ bơi che kín. Trẻ cần hiểu:

- Cơ thể của mình phải được tôn trọng;

- Không ai được tự ý nhìn, chạm, sờ hoặc yêu cầu trẻ cho xem vùng riêng tư, đặc biệt khi trẻ cảm thấy sợ hãi, khó chịu hoặc không đồng ý.

- Trẻ có quyền nói “KHÔNG” với những tiếp xúc cơ thể mà trẻ không mong muốn.

- Trẻ không có nghĩa vụ phải ôm, hôn hoặc tiếp xúc cơ thể với bất kỳ ai nếu trẻ không muốn.

- Trẻ cũng cần tôn trọng cơ thể của người khác, không tự ý nhìn, chạm hoặc yêu cầu người khác cho xem vùng riêng tư.

Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện với trẻ bằng ngôn ngữ đơn giản, bình tĩnh, phù hợp với độ tuổi, giúp trẻ hiểu rằng nếu có bất kỳ ai làm trẻ cảm thấy sợ hãi, khó chịu hoặc yêu cầu trẻ giữ bí mật về việc liên quan đến cơ thể, trẻ cần kể ngay cho cha mẹ hoặc người lớn mà trẻ tin tưởng.

Hãy giúp trẻ ghi nhớ: “Cơ thể của con là của con – con có quyền nói KHÔNG – con luôn có thể kể với người lớn khi cảm thấy không an toàn.”

5. Dạy trẻ bảo vệ vùng riêng tư và tìm kiếm sự giúp đỡ

Sau khi giúp trẻ nhận biết các vùng riêng tư trên cơ thể, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ cách bảo vệ cơ thể và xử lý khi có người cố tình chạm vào những vùng riêng tư hoặc có hành vi khiến trẻ sợ hãi, khó chịu.

Cha mẹ hãy hướng dẫn trẻ ghi nhớ:

- Nói “KHÔNG” một cách rõ ràng, dứt khoát khi không muốn người khác chạm vào cơ thể mình.

- Nhanh chóng rời khỏi nơi đó, tìm đến nơi đông người hoặc người lớn đáng tin cậy.

- Nếu cảm thấy nguy hiểm, kêu cứu thật to để thu hút sự chú ý và nhờ những người xung quanh giúp đỡ.

- Báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy về sự việc, kể cả khi người đó yêu cầu trẻ giữ bí mật hoặc đe dọa trẻ.

- Trẻ cần hiểu rằng nếu bị xâm hại, trẻ không có lỗi và không phải chịu trách nhiệm về hành vi của người khác.

Cha mẹ có thể cùng trẻ thực hành các tình huống giả định để trẻ biết cách phản ứng khi gặp nguy hiểm. Điều quan trọng nhất là giúp trẻ thoát khỏi tình huống không an toàn, tìm kiếm sự giúp đỡ và báo ngay cho người lớn, thay vì yêu cầu trẻ phải tự mình đối đầu hoặc chống trả.

6. Dạy trẻ tôn trọng cơ thể của người khác

Bên cạnh việc bảo vệ cơ thể mình, trẻ cần hiểu rằng cơ thể của người khác cũng phải được tôn trọng.

Cha mẹ hãy dạy trẻ:

- Không tự ý chạm vào vùng riêng tư của người khác.

- Không yêu cầu người khác cho xem vùng riêng tư.

- Không trêu chọc, bình luận hoặc chế giễu cơ thể của người khác.

- Tôn trọng khi người khác nói “không” hoặc không muốn tiếp xúc.

- Không thực hiện những hành vi khiến người khác cảm thấy sợ hãi, khó chịu hoặc không an toàn.

7. Dạy trẻ cảnh giác với người lạ và những lời dụ dỗ

Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ biết giữ khoảng cách an toàn với người lạ và không tự ý đi theo bất kỳ ai khi chưa được cha mẹ hoặc người chăm sóc cho phép. Đồng thời, trẻ cần hiểu rằng không phải cứ người quen là an toàn; khi có bất kỳ hành vi nào khiến trẻ cảm thấy sợ hãi, khó chịu hoặc không an toàn, trẻ đều có quyền từ chối và tìm kiếm sự giúp đỡ.

Cha mẹ cần dạy trẻ:

- Không tự ý đi theo người lạ hoặc người khác khi chưa được cha mẹ/người chăm sóc cho phép.

- Không nhận quà, bánh kẹo, tiền hoặc đồ vật từ người khác để đổi lấy việc đi theo họ hoặc giữ bí mật.

- Không đi cùng người khác đến những nơi vắng vẻ, tối, kín đáo hoặc những nơi trẻ cảm thấy không an toàn.

- Không tin và làm theo những lời dụ dỗ như: “Chú biết bố mẹ cháu”, “Bố mẹ bảo chú đến đón cháu”, “Đi với cô/chú, cô/chú cho quà”...

- Khi có người cố tình kéo, lôi kéo hoặc ép trẻ đi theo, trẻ cần nói “KHÔNG”, la lớn, nhanh chóng chạy đến nơi đông người và tìm người lớn đáng tin cậy để giúp đỡ.

Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện và thực hành cùng trẻ các tình huống giả định để trẻ biết cách xử lý khi gặp người lạ hoặc khi có người tìm cách dụ dỗ hoặc đưa trẻ đi.

Hãy giúp trẻ ghi nhớ:

“Không đi theo – Không nhận quà – Không giữ bí mật – Nói KHÔNG – Kêu cứu và tìm người lớn đáng tin cậy.”

8. Dạy trẻ kỹ năng an toàn khi ở nhà và trên môi trường mạng

* Khi trẻ ở nhà một mình, cha mẹ cần hướng dẫn trẻ:

- Không tự ý mở cửa cho người lạ hoặc người chưa được cha mẹ cho phép vào nhà.

- Khi có người gọi cửa, không mở cửa, liên hệ với cha mẹ/người chăm sóc và chờ người lớn xử lý.

- Không nói cho người khác biết mình đang ở nhà một mình.

- Không cung cấp thông tin về gia đình, địa chỉ nhà cho người không đáng tin cậy.

* Khi trẻ đi chơi hoặc đến nhà người khác:

- Không tự ý đi chơi một mình hoặc đến những nơi vắng vẻ, kín đáo mà không được người lớn biết và đồng ý.

- Cho cha mẹ/người chăm sóc biết trẻ đi đâu, với ai và dự kiến khi nào trở về.

- Không tự ý đi theo người khác đến địa điểm khác khi chưa được cha mẹ/người chăm sóc đồng ý.

* Khi trẻ sử dụng điện thoại, Internet và mạng xã hội:

- Không gửi ảnh hoặc video về cơ thể, đặc biệt là vùng riêng tư cho người khác.

- Không cung cấp địa chỉ nhà, trường học, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin cá nhân cho người lạ trên mạng, người không đáng tin cậy.

- Không tự ý gặp riêng người quen qua mạng nếu chưa có sự đồng ý và sự tham gia của cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy.

- Không làm theo yêu cầu khiến trẻ sợ hãi, khó chịu hoặc phải giữ bí mật.

- Khi có người nhắn tin, gọi điện hoặc gửi hình ảnh khiến trẻ sợ hãi, khó chịu, không tiếp tục tương tác, không làm theo yêu cầu; không xóa ngay nội dung; nếu có thể, giữ lại thông tin liên quan và báo ngay cho cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy để được hỗ trợ.

9. Dạy trẻ cách cầu cứu khi gặp nguy hiểm

Cha mẹ nên thường xuyên hướng dẫn và cùng trẻ thực hành các tình huống giả định để trẻ biết cách xử lý khi cảm thấy bị đe dọa, bị ép buộc hoặc gặp nguy hiểm.

Khi có người cố tình kéo, giữ, lôi đi hoặc có hành vi khiến trẻ sợ hãi, trẻ cần:

- Kêu cứu thật to để thu hút sự chú ý của những người xung quanh, chẳng hạn: “Cứu cháu với!”, “Cháu không quen người này!”, “Giúp cháu với!”.

- Nói “KHÔNG” thật to và dứt khoát: “Không! Cháu không đi!”, “Cháu không thích!”, “Không được chạm vào cháu!”.

Nhanh chóng tìm cơ hội rời khỏi tình huống nguy hiểm, chạy đến nơi đông người, nơi có công an, bảo vệ, trường học, cơ sở y tế hoặc người lớn đáng tin cậy.

Nếu không thể tiếp cận cha mẹ, trẻ cần tìm người lớn đáng tin cậy gần nhất để nhờ giúp đỡ.

Sau khi đến nơi an toàn, báo ngay cho cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy về sự việc.

Cha mẹ có thể đặt ra các tình huống phù hợp với độ tuổi của trẻ để cùng trẻ thực hành như: có người lạ kéo tay, có người rủ đi theo, có người cố tình giữ trẻ lại hoặc trẻ bị lạc ở nơi đông người. Qua đó, giúp trẻ hình thành phản xạ:

Nói “KHÔNG” – rời khỏi nơi nguy hiểm – kêu cứu – tìm người giúp đỡ – báo ngay cho người lớn.

Ngoài ra, cha mẹ cần dạy trẻ ghi nhớ họ tên của mình, tên cha mẹ, số điện thoại của cha mẹ và địa chỉ liên hệ cần thiết để sử dụng khi bị lạc hoặc gặp tình huống khẩn cấp.

Cha mẹ cần nhắc trẻ rằng an toàn của bản thân là quan trọng nhất. Khi gặp nguy hiểm, trẻ không cần cố gắng đối đầu hoặc chống trả nếu điều đó làm tăng nguy cơ bị tổn thương; hãy tìm cách thoát ra, kêu cứu và tìm kiếm sự hỗ trợ càng sớm càng tốt.

10. Dạy trẻ phải kể ngay khi có người làm trẻ sợ hãi hoặc khó chịu

Đây là kỹ năng đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm nguy cơ xâm hại trẻ em. Cha mẹ cần tạo cho trẻ cảm giác an toàn để trẻ biết rằng bất cứ khi nào gặp điều khiến trẻ sợ hãi, khó chịu hoặc không an toàn, trẻ đều có thể kể cho người lớn mà mình tin tưởng.

* Cha mẹ có thể nói với trẻ:

“Nếu có bất kỳ ai làm con sợ hãi, khó chịu, chạm vào cơ thể con theo cách con không thích hoặc yêu cầu con giữ bí mật về việc đó, con hãy kể ngay cho bố mẹ. Bố mẹ sẽ lắng nghe và bảo vệ con.”

* Trẻ cần được hướng dẫn:

- Không giữ bí mật về những hành vi khiến trẻ sợ hãi, lo lắng hoặc không thoải mái, ngay cả khi người đó yêu cầu hoặc đe dọa trẻ.

- Không tự trách mình nếu xảy ra sự việc không mong muốn. Trẻ không có lỗi về hành vi của người khác.

- Nếu người đầu tiên trẻ chia sẻ chưa tin tưởng hoặc chưa có biện pháp hỗ trợ phù hợp, trẻ cần tiếp tục kể cho một người lớn đáng tin cậy khác như cha mẹ, ông bà, thầy cô hoặc người có trách nhiệm bảo vệ trẻ em.

- Khi cảm thấy bị đe dọa, trẻ cần bình tĩnh tìm cách rời khỏi nơi không an toàn, kêu cứu và tìm người lớn giúp đỡ.

Cha mẹ cần làm gì khi trẻ chia sẻ?

Khi trẻ kể về việc mình bị đe dọa, dụ dỗ hoặc có hành vi xâm hại, cha mẹ cần:

- Bình tĩnh lắng nghe và tin tưởng trẻ.

- Khẳng định với trẻ rằng “Con không có lỗi” và trẻ đã làm đúng khi kể cho người lớn.

- Không trách mắng, đe dọa, gây áp lực hoặc hỏi dồn khiến trẻ sợ hãi, mặc cảm.

- Không ép trẻ phải kể đi kể lại sự việc nhiều lần nếu không cần thiết.

- Chủ động bảo vệ trẻ, đưa trẻ ra khỏi môi trường hoặc người có nguy cơ gây hại và tìm kiếm sự hỗ trợ của cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm khi cần thiết.

LỜI NHẮN GỬI CHA MẸ

Cha mẹ hãy dành thời gian trò chuyện, lắng nghe và đồng hành cùng trẻ mỗi ngày. Một môi trường gia đình an toàn, tin tưởng và tôn trọng sẽ giúp trẻ mạnh dạn chia sẻ khi gặp vấn đề và

Những kiến thức và kỹ năng trên sẽ giúp trẻ từng bước nhận biết nguy cơ, bảo vệ cơ thể, thiết lập ranh giới cá nhân và biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống không an toàn.

Cha mẹ hãy dành thời gian quan tâm, lắng nghe và đồng hành cùng trẻ; chủ động trang bị cho trẻ những kiến thức, kỹ năng phù hợp với lứa tuổi để trẻ có thể tự bảo vệ mình và mạnh dạn chia sẻ khi gặp khó khăn, nguy hiểm. Sự quan tâm và đồng hành của cha mẹ chính là nền tảng quan trọng để trẻ được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh và được tôn trọng.

Trẻ em là tương lai của gia đình và xã hội. Hãy cùng chung tay bảo vệ trẻ em, để mỗi trẻ đều được lớn lên an toàn, khỏe mạnh và hạnh phúc.

“Lắng nghe trẻ – Tin tưởng trẻ – Đồng hành cùng trẻ – Bảo vệ trẻ”.

Mỗi trẻ em đều có quyền được sống an toàn, được tôn trọng và được yêu thương.”